|
روش محاسبه ي نفس يكي از روش هايي كه اصول مداومت و محافظت بر عمل را محقق مي سازد ، روش محاسبه نفس است . محاسبه نفس عبارت از ارزيابي اعمال و نيت هاي پنهان در آن ها است . ملاك هاي محاسبه نفس خويش عبارتند از : 1 – اعمال مبتني بر تقوا و انگيزه ي تقرب به خدا باشد در اين ملاك حسن عمل مورد نظر است نه كثرت آن . هرگاه عمل از نيت علو و سرآمدن بر ديگران و ريا و ظاهر سازي به دور بود و با تقوا همراه شد ، ديگر نمي توان آن را كم شمرد . و كثرت در اينجا به عدد نيست ، بلكه به خلوص است و لذا امام علي (ع) فرموده : عمل با تقوا كم نيست . 2 – اعمال دوام داغشته باشند و به سوي هدف غايي نيل كند در محاسبه خويش ، اعمالي را مي توان به حساب آورد كه پايان گرفته باشد ، نه اين كه آغاز شده باشد ، با نظر به اين نكته كه پيامبر (ص) فرموده : « ملاك العمل خواتيمه » . و همچنين با نظر به اين همين ملاك است كه عمل اندك مداوم ، به مثابه ي بهترين اعمال ارزش گذاري شده است . همانگونه كه مشخص است در اين دو ملاك بر حسن و داوم عمل تكيه شده است و كثرت آن موردنظر نيست . حال اكر كسي با حفظ اين دو ملاك ، كثرت را نيز احراز كند ، چگونه بايد خود را ارزيابي كند ؟ در اين باب چنين آمده است كه به هر حال نبايد اعمال خود را زياد شمرد ، هر چند فراوان باشد ، زيرا ميزان آن هر چه باشد نسبت به رحمت خدا اندك است . نقطه ي مقابل زياد شمردن خوبي ها ، اندك شمردن بدي هاي خود است كه آن نيز مذموم است . زيرا موجب مداومت بر آن و فزوني گرفتن آن است . پس در نتيجه هر گاه كسي حرف ها و كارهاي خوب خود را اندك و حرف ها و كارهاي ناصواب خود را بسيار ببيند ، همواره انگيزه استمرار بر عمل و پرهيز از خطا را در خود خواهد يافت .
باقري ، خسرو ، نگاهي دوباره به تربيت اسلامي ، ص 132 .
+ نوشته شده در شنبه نهم آذر ۱۳۹۲ساعت 16:19 توسط اسدالهي
|
|
|
